ΤΑΞΙΔΙ

Ερμούπολη, Άνω Σύρος: Οι αρχόντισσες συστήνονται


ΚΕΙΜΕΝΟ¨ΜΑΡΙΑ ΚΩΒΑΙΟΥ

Η νεοκλασική αρχοντιά και η μεσαιωνική αίγλη είναι τα συστατικά μιας συριανής συνταγής που μπορείτε να γεύεστε ξανά και ξανά, ανεξαρτήτως εποχής.

Πριν το καράβι πιάσει λιμάνι, θα διακρίνετε στον απέναντι βράχο τον μοναχικό Άγιο Δημήτριο να βιγλίζει το μανιασμένο πέλαγο, όπως θα έλεγε ο Γιάννης Ρίτσος. Στη θέα της εκκλησιάς το καράβι θα σφυρίξει τρεις φορές και τότε ο άγιος θα «απαντήσει» χτυπώντας την καμπάνα. Ο τοπικός θρύλος θέλει τη «στιχομυθία» τους να γίνεται προς τιμήν ενός ναυαγού βαρκάρη, που, ακολουθώντας τον ήχο από τις καμπάνες, κολύμπησε στη στεριά και σώθηκε. Εγώ πάλι θέλω να πιστεύω πως, σαν φιλόξενος νοικοκύρης παλαιάς κοπής, ο Άγιος Δημήτριος σπεύδει να χαιρετήσει τον επισκέπτη – για να αφήσει κατόπιν τις «οικοδέσποινες» να συστηθούν καθώς το πλοίο θα μπαίνει στο λιμάνι: η μεσαιωνική Άνω Σύρος στα αριστερά και η νεοκλασική Ερμούπολη στα δεξιά, σαν δύο κυρίες εποχής που σου ανοίγουν το σπιτικό τους.
Και ενώ τις υπόλοιπες Κυκλάδες το φθινόπωρο τις πιάνει η εσωστρέφεια, ετούτες οι δύο αρχόντισσες φορούν τα καλά τους και βγάζουν το φοντάν. Δύο ημέρες δεν είναι αρκετές, αλλά και πάλι, μέσα σε ένα 48ωρο, θα έχουν πολλά να σας πουν.

1η ΗΜΕΡΑ (Σάββατο)

10 π.μ. Η ζωή στην Ερμούπολη μοιάζει να ξεκινά από τη μαγευτική Πλατεία Μιαούλη. Eσείς ξεκινήστε από λίγο παραδίπλα, από το γλυκύτατο The Corner Cafe (Bικέλα 3, τηλ. 22813-01887), που δίνει έμφαση στα θρεπτικά σνακ από βιολογικές πρώτες ύλες. Εμείς δοκιμάσαμε γευστικότατη πατατόπιτα με κρεμμύδι, κάρδαμο και παπαρουνόσπορο, καθώς και vegan χορτόπιτα χωρίς τυρί, με μάραθο και μαύρο σουσάμι. Και τα δύο είναι δημιουργίες της Alisia από την Κρακοβία, που ζει πλέον μόνιμα εδώ και εργάζεται στο μαγαζί.


Το φιλικό The Corner Cafe ενδείκνυται για παρεΐστικες κουβέντες συνοδεία μιας γευστικής πίτας ή μιας ζεστής σούπας. (Φωτογραφία: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΜΠΙΤΗ)

12 μ. Αντισταθείτε στα σοκάκια που θα σας παρασύρουν να τριγυρίσετε στις γειτονιές της Ερμούπολης και μπείτε σε ένα ταξί. Ο μεσαιωνικός οικισμός της Άνω Σύρου (ή Απάνω Χώρα) προϋπήρχε της Ερμούπολης και ως γηραιότερος προηγείται. Συγκεκριμένα, δημιουργήθηκε επί Φραγκοκρατίας (1207-1537), όταν η Σύρος υποτάχθηκε μαζί με άλλα κυκλαδονήσια στο ενετικό Δουκάτο της Νάξου, οπότε και οι περισσότεροι Συριανοί αποδέχτηκαν το καθολικό δόγμα, αν και διατήρησαν την ελληνική γλώσσα. Ζητήστε από τον οδηγό να σας αφήσει στο Πάνω Τέρμα, ώστε να εξερευνήσετε την Άνω Σύρο κατηφορίζοντας τον λόφο. Βασική ατραξιόν του οικισμού η μητρόπολη των Καθολικών Άγιος Γεώργιος ή Σαν Τζώρτζης, κτίσμα του 1834. Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στο εσωτερικό της, όπου βρίσκεται η εικόνα του αγίου –αναπαριστάται να στέκει δίπλα στο άλογό του, έχοντας μόλις σκοτώσει τον δράκο– και η εικόνα της Παναγίας, Μητέρας της Ελπίδας, με το υπέροχο χαμόγελο, η οποία χαίρει μεγάλου σεβασμού από τους καθολικούς Συριανούς.

1 μ.μ. Καθώς θα κατηφορίζετε προς την «πιάτσα» –τον δρόμο στο μέσον του οικισμού, όπου ελλείψει πλατείας είναι συγκεντρωμένα τα περισσότερα μαγαζιά και το καλοκαίρι επικρατεί το αδιαχώρητο–, ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα σπιτάκια που στριμώχνονται το ένα δίπλα στο άλλο κατά το σύνηθες των οχυρωμένων μεσαιωνικών οικισμών. Έτσι, οι Συριανοί εξοικονομούσαν χώρο και θωρακίζονταν από τους επιδρομείς. Θα βγάλετε αμέτρητες φωτογραφίες από υπέροχες εισόδους, στεγάδια (σκεπαστά περάσματα), γραφικά στενά, μπαλκόνια με μπουκαμβίλιες, γωνιές που μοιάζουν με θεατρικά σκηνικά, εκκλησάκια και διάσπαρτα γραφικά ταβερνάκια – που όμως είναι κλειστά αυτή την εποχή.


Προσωπικά αντικείμενα του Μάρκου Βαμβακάρη στο ομώνυμο μουσείο της Άνω Σύρου. (Φωτογραφία: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΜΠΙΤΗ)

Στην πιάτσα, στο Μουσείο Μάρκου Βαμβακάρη (τηλ. 22813-61065, Τρ.-Σάβ. 12.00-20.00), εκτίθενται προσωπικά αντικείμενα του Ανωσυριανού ρεμπέτη (όπως χειρόγραφα τραγουδιών, το ρολόι, η βέρα και τα καλά του μανικετόκουμπα), ενώ στο Μουσείο Παραδοσιακών Επαγγελμάτων (σε ένα κάθετο στενό, τηλ. 22813-61065, Τρ.-Σάβ. 12.00-20.00) θα δείτε οικιακά σκεύη από το νησί, εργαλεία τεχνιτών, αλλά και αντικείμενα επαγγελμάτων που χάνονται, όπως του καλαθοπλέκτη και του γιαουρτά. Το ενδιαφέρον κινεί η «ψηφοδόχη», η κάλπη δηλαδή μιας άλλης εποχής, όταν αντί ψηφοδελτίου χρησιμοποιούνταν κουκιά ή σφαιρίδια, που οι ψηφοφόροι έριχναν στις οπές της.


Το Maison de Μεζέ στην Άνω Σύρο δίνει ζωή στον οικισμό τους φθινοπωρινούς μήνες. (Φωτογραφία: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΜΠΙΤΗ)
 

2 μ.μ. Μεσημεριανός μεζές στο μοναδικό μαγαζάκι που λειτουργεί αυτή την ώρα, το Maison de Μεζέ (τηλ. 6930-157193, www.maisondemeze.gr). Το υποδειγματικό παντοπωλείο-καφενείο, ό,τι πιο καλόγουστο θα βρείτε στην Άνω Σύρο, έστησαν δύο νέα παιδιά, ο Ιάσονας και η Ελένη, που, αν και δεν είχαν καταγωγή από εδώ, ερωτεύτηκαν τον τόπο και αποφάσισαν να μείνουν μόνιμα. Στο μαγαζί τους πουλάνε παραδοσιακά προϊόντα που φτιάχνουν οι ίδιοι ή άλλοι μερακλήδες μικροπαραγωγοί. Μπορείτε να τα δοκιμάσετε στη γραφικότατη αυλίτσα τους ή στον ειδικά διαμορφωμένο πάγκο στο εσωτερικό: κρίταμο και κάππαρη (που μαζεύει ο ίδιος ο Ιάσονας), μαρμελάδες και τσάτνεϊ (που φτιάχνει η Ελένη) και πολλά άλλα.

4 μ.μ. Αφού επιστρέψετε στην Ερμούπολη (Ταξί Σύρου ΕΡΜΗΣ, 22810-84222), σειρά έχει η συνοικία Βαπόρια, η πιο αρχοντική της πόλης, που ξεκινά μετά τον Άγιο Νικόλαο. Όταν μετά την Επανάσταση του 1821 άρχισαν να καταφτάνουν στο νησί οι ιδρυτές της Ερμούπολης, οι πρώτοι δηλαδή πρόσφυγες από τα μικρασιατικά παράλια και έπειτα από τη Χίο και τα Ψαρά μεταξύ άλλων, οι πλουσιότεροι από αυτούς εγκαταστάθηκαν σε αυτή τη συνοικία. Εδώ θα θαυμάσετε μερικές από τις μεγαλειώδεις επαύλεις τους –εντυπωσιακά δείγματα νεοκλασικής αρχιτεκτονικής–, θα έχετε όμως και κάποιες... αναπάντεχες συναντήσεις: τα λεγόμενα «γατοκαφέ» ή «γατόκηποι» είναι περιποιημένοι χώροι εστίασης για τις ερμουπολίτικες γάτες με χειροποίητες ξύλινες ταΐστρες, μια πρωτοβουλία του κτηνίατρου Μανώλη Βορρίση, ο οποίος πριν από δυόμισι χρόνια αποφάσισε να κινητοποιήσει τους δημότες να κάνουν κάτι πιο συστηματικό για τα αδέσποτα: στειρώσεις και έλεγχο του πληθυσμού τους και βελτίωση των συνθηκών ζωής τους, με ενημέρωση των πολιτών για τις σωστές πρακτικές ταΐσματος και τη δημιουργία των καφέ-κήπων.


Παρά τη φθορά του χρόνου, η νεοκλασική αυτή έπαυλη βόρεια της Πλατείας Μιαούλη εξακολουθεί να γοητεύει. (Φωτογραφία: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΜΠΙΤΗ)

8 μ.μ. Μετά από μία μέρα με αρκετό περπάτημα, απολαύστε ένα δείπνο αξιώσεων στο Avant Garden (Πλατεία Βαρδάκα, τηλ. 22810-79416, avantgarden.gr). Παραδοσιακά συριανά προϊόντα, όπως το ξινοτύρι, η λούζα (χοιρινό αλλαντικό) και το λουκάνικο με μάραθο, συναντούν μεταξύ άλλων το φιστικοβούτυρο, το γάλα καρύδας και το χούμους στις ευφάνταστες συνταγές του ιδιοκτήτη και σεφ Κωνσταντίνου Μπουραντά.


Μυλοκόπι με σπανακοριζότο, μία από τις γευστικές δημιουργίες του σεφ στο Avant Garden. (Φωτογραφία: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΜΠΙΤΗ)

2η ΗΜΕΡΑ (Κυριακή)

10 π.μ. Πρωινό με αέρα άλλης εποχής στο Ελληνικό Καφενείο επί της Πλατείας Μιαούλη – το μαρμαρόχτιστο νεοκλασικό του 19ου αιώνα στο οποίο στεγάζεται είναι πιο παλιό και από το εμβληματικό δημαρχείο. Αν αντέχετε το κρύο, καθίστε έξω, κάτω από τις υπέροχες καμάρες του κτιρίου. Δοκιμάστε σμυρναίικο καφέ (χαρμάνι επτά ποικιλιών) και το πρωινό με τα δύο είδη σπιτικής μαρμελάδας, ταχίνι και συριανό θυμαρίσιο μέλι σε φρυγανισμένο πολύσπορο ψωμί, που σερβίρεται με τσάι του βουνού σε κομψότατο σερβίτσιο που θα ζήλευαν ακόμα και οι Άγγλοι.


Σμυρναίικος καφές με συριανό λουκουμάκι στο ατμοσφαιρικό Ελληνικό Καφενείο. (Φωτογραφία: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΜΠΙΤΗ)

11 π.μ. Αφιερώστε τη μέρα στη βιομηχανική ζώνη δυτικά της πόλης, όπου κατά τον 19ο αιώνα κινούνταν η συριανή οικονομία. Το Νεώριο (Νεωρίου 1), έμβλημα της περιοχής και η μεγαλύτερη βιομηχανική μονάδα της Σύρου με παράδοση στην επισκευή και στην κατασκευή σκαφών από το 1861, είναι προσωρινά κλειστό μέχρι να αποφασιστεί η τύχη του. Στον Ταρσανά (Ηρώων Πολυτεχνείου), ναυπηγείο συντήρησης και κατασκευής σκαφών, από την άλλη, εξακολουθεί να ασκείται η παραδοσιακή τεχνική της ξυλοναυπηγικής.

Μια επίσκεψη στο εξαιρετικά αξιόλογο Βιομηχανικό Μουσείο Ερμούπολης (Γ. Παπανδρέου 11, τηλ. 22810-84762, Δευτ., Τρ., Πέμπ., Παρ. 09.00-17.00, Κυρ. 09.00-14.00, www.ketepo.gr) θα σας βοηθήσει να κατανοήσετε τον σημαντικό ρόλο που έπαιξε η πόλη ως βιομηχανικό κέντρο και πώς έφτασε να είναι μέχρι περίπου το 1860 το πρώτο εμπορικό λιμάνι της Ελλάδας. Οι ξεναγήσεις γίνονται από τον ίδιο τον υπεύθυνο λειτουργίας, Αχιλλέα Δημητρόπουλο, που με εξαιρετικό μεράκι μιλάει για τα εκθέματα της μόνιμης έκθεσης. Μας εντυπωσίασαν τα πρωτότυπα σχέδια του Ερνέστου Τσίλλερ για το δημαρχείο, η αναπαράσταση ενός καταστήματος νεωτερισμών και το πρώτο ηλεκτρικό αυτοκίνητο στην Ελλάδα που κατασκευαζόταν τη δεκαετία του ’70 στο Νεώριο για λογαριασμό της αγγλικής εταιρείας Enfield.

2 μ.μ. Επιστρέψτε στο κέντρο της Ερμούπολης ακολουθώντας τα στενά της συνοικίας Ψαριανά, από τις παλαιότερες της πόλης, που αναπτύσσεται βόρεια του εμπορικού δρόμου Σταματίου Πρωίου. Η ρυμοτομία της γειτονιάς είναι δαιδαλώδης, αλλά αξίζει η βόλτα. Εδώ έζησαν οι θαλασσινοί που είχαν έρθει ως πρόσφυγες κυρίως από τα Ψαρά μετά τη σφαγή του 1824 και εκπροσωπούσαν όλες τις κοινωνικές τάξεις (πλοιοκτήτες, καπετάνιοι, ναύτες). Οπότε θα δείτε και σπίτια λαϊκά, αλλά και τυπικά νεοκλασικά του 19ου αιώνα.

3 μ.μ. Για μεσημεριανό το Περί Τίνος (Ακτή Πέτρου Ράλλη, τηλ. 22810-85000) είναι μια καλή επιλογή, για προσεγμένες κυκλαδίτικες και ελληνικές γεύσεις. Δοκιμάσαμε μεταξύ άλλων στριφτή μαραθόπιτα και συριανά σκορδομακάρονα, συνοδεία λευκού κρασιού Φάμπρικα. Παράγεται από το Οινοποιείο Σύρου (Λαγκάδα, Τάλαντα, τηλ. 22810-61617), το μοναδικό στο νησί, και έχει μια υπέροχη γεύση θυμαρίσιου μελιού που προκύπτει τόσο από την ποικιλία όσο και από τα άγρια θυμάρια που φυτρώνουν γύρω από τους αμπελώνες.

5 μ.μ. Αν δεν έχετε βαρύνει πολύ από το φαγητό, ανηφορίστε προς το Βροντάδο, τη λαϊκή συνοικία με τα αμέτρητα σκαλοπάτια δυτικά των Βαποριών, όπου είχαν εγκατασταθεί κυρίως Χιώτες πρόσφυγες. Η οδός Ιερού Λόχου θα σας οδηγήσει μετά από κοπιαστική ανάβαση στην κορυφή της Ερμούπολης, στον ορθόδοξο Ι. Ν. της Αναστάσεως του 1909: εδώ και πάνω από έναν αιώνα «συνομιλεί» με τον Σαν Τζώρτζη στον απέναντι λόφο.

7 μ.μ. Επιστρέφοντας στο κέντρο, στάση για αληθινό παγωτό από συριανό φρέσκο γάλα και χωρίς συντηρητικά στο Django Gelato (Ροΐδη 10, τηλ. 6946-764896). Ο νεαρός ιδιοκτήτης και παγωτοποιός Κωνσταντίνος Καρακατσάνης προτείνει φιστίκι Αιγίνης, σορμπέ από βιολογικά φρούτα εποχής και κρέμα καταλάνα με συνταγή που του έμαθε ένας Καταλανός επισκέπτης.


Η οδός Ροΐδη αποτελεί στέκι των ντόπιων χειμώνα καλοκαίρι. (Φωτογραφία: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΜΠΙΤΗ)

9 μ.μ. Αποχαιρετιστήριο ποτό στο Kouchico (Ροΐδη και Σουρή, τηλ. 22813-00880), που άνοιξε από τον Αγρινιώτη Χρήστο Γκόλφη σε διαστάσεις κυριολεκτικά... κούτσικες αρχικά ως café (δεν δοκιμάσαμε, αλλά οι ντόπιοι ορκίζονται πως το χαρμάνι του είναι θεσπέσιο). Πλέον θεωρείται το καλύτερο καφέ-μπαρ της πόλης, με τα πιο ψαγμένα ποτά και signature κοκτέιλ. Φλερτάραμε με μια Spiced Collada, αλλά τελικά ενδώσαμε σε ένα διακριτικά spicy Mateo’s Path με βάση το ρούμι. Η ονομασία του δεν έχει καμία σχέση με τον Απόστολο Mατθαίο, αλλά ήταν πραγματικά... θεϊκό.

Αγορές με... συριανή ονομασία προέλευσης

• Η Ελένη Βακονδίου και ο Περικλής Θερριός σχεδιάζουν και κατασκευάζουν οι ίδιοι τα ξύλινα γυαλιά ZYLO. Αναζητήστε τα στα καταστήματα Παπαφίγκου Optics (Σταματίου Πρωίου 8), Lousou Concept Store (Ελ. Βενιζέλου 8) και στο zyloeyewear.com.


Γυαλιά Zylo της limited σειράς Grégos από ξύλο παλιάς βάρκας. (Φωτογραφία: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΜΠΙΤΗ)

• Στο Φύσις (Πλατεία Βαρδάκα, physiscream.gr) θα βρείτε τα σαπουνάκια με άρωμα λουκούμι τριαντάφυλλο της Αργυρένιας Παραμάνη. Το μαγαζί της μοιάζει με φιλόξενη κουζίνα και λειτουργεί ως εργαστήριο, στο οποίο ο επισκέπτης μπορεί να παρακολουθήσει τη διαδικασία παραγωγής. Υπέροχες συσκευασίες σε κουτιά με οροφογραφίες από κτίρια της Ερμούπολης.



 Η Αργυρένια Παραμάνη «μαγειρεύει» μοσχομύριστα σαπουνάκια στο μαγαζί της. (Φωτογραφία: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΜΠΙΤΗ)

• Γλυκαθείτε με τα λουκούμια Συκουτρής. H Ντίνα Συκουτρή, μια πραγματική ιστορικός του λουκουμιού, συνεχίζει την τέχνη του πατέρα της, ο οποίος έφερε τη συνταγή από τη Σμύρνη το 1922. Επισκεφτείτε τη στο εργαστήριό της (Μυστρά 8, τηλ. 22810-81390), θα μάθετε πολλά.


Συλλεκτική συσκευασία των λουκουμιών Συκουτρής για τα 10α γενέθλια του φεστιβάλ Animasyros. (Φωτογραφία: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΜΠΙΤΗ)

• Τυρί Σαν Μιχάλη, θυμαρίσιο μέλι, κρίταμο, κάππαρη, κρασί του Οινοποιείου Σύρου, παστελαριές, χαλβαδόπιτες, λουκούμια – αυτά είναι μερικά από τα πιο δημοφιλή συριανά προϊόντα και θα τα προμηθευτείτε μαζί με πολλά άλλα σε τρία παντοπωλεία στην Αγορά: Τόπων Γεύσεις (Εθν. Αντιστάσεως 18, τηλ. 22810-80100), Πρέκας (Χίου 4, τηλ. 22810-87556, 22810-83380, prekasyros.gr) και Παραδοσιακή Γωνιά (Χίου 16, τηλ. 6945-240172). Στα δύο πρώτα θα βρείτε και τυριά που φτιάχνονται ειδικά για τα μαγαζιά από τα τοπικά τυροκομεία Ζωζεφίνος και Τυροσύρα. Για λούζα και συριανό λουκάνικο επισκεφτείτε τα κρεοπωλεία της Αγοράς.


Στα παντοπωλεία της αγοράς θα βρείτε  μεγάλη ποικιλία συριανών προϊόντων. (Φωτογραφία: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΜΠΙΤΗ)

Διαβάστε περισσότερα εδώ


Tags: ταξίδι, άνω σύρος

Σχόλια

(Πρέπει να συνδεθείτε για να μπορέσετε να σχολιάσετε αυτο το Άρθρο)